ขยะจากเกาะไปไหน เที่ยวกระบี่แบบคนที่ขนขยะของตัวเองกลับฝั่ง
10 ตุลาคม 2569
ลมทะเลตอนบ่ายพัดกลิ่นเค็มปนกลิ่นสาหร่ายแห้งขึ้นมาจากแนวน้ำลง คลื่นเล็กๆ กระทบโขดหินเป็นจังหวะสม่ำเสมอ ตรงขอบทรายที่น้ำเพิ่งถอย มีฝาขวดสีฟ้าใบหนึ่งกับหลอดพลาสติกสองสามอันนอนรอคลื่นลูกถัดไปมารับกลับลงทะเล
ภาพแบบนี้ไม่ได้เกิดเพราะคนมักง่ายอย่างเดียว ส่วนหนึ่งมาจากความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่าขยะบนเกาะหายไปไหน ลองไล่ดูความเชื่อที่พบได้บ่อยทีละข้อ
ความเชื่อ: ทิ้งลงถังบนเกาะแล้ว หน้าที่ของเราก็จบ
ความจริงคือถังบนเกาะเป็นแค่จุดพักของขยะ ไม่ใช่ปลายทาง เกาะส่วนใหญ่ไม่มีที่ฝังกลบหรือเตาเผา ขยะทุกถุงต้องมีคนมัดปาก ยกลงเรือ แล้วขนข้ามทะเลไปขึ้นฝั่งอีกที
วันที่ทะเลมีคลื่น เรือขนขยะอาจออกไม่ได้ ถุงที่ค้างอยู่หลายวันก็ถูกสัตว์คุ้ย ถูกลมพัด หรือถูกฝนชะลงทราย ยิ่งขยะบนเกาะน้อย ภาระของคนที่ต้องยกก็ยิ่งเบา และโอกาสที่ขยะจะหลุดกลับลงทะเลก็น้อยตามไปด้วย
ความเชื่อ: เศษผลไม้กับกระดาษย่อยสลายได้ วางทิ้งไว้ก็ไม่เป็นไร
ย่อยได้ ไม่ได้แปลว่าย่อยทัน ในที่ที่มีเรือแวะทั้งวัน เปลือกผลไม้จากคนที่แวะมาทั้งวันไม่ได้ค่อยๆ กลายเป็นดินอย่างที่เราคิด มันกองรวมกัน ส่งกลิ่น และดึงสัตว์เข้ามาหาคน
ลิงแสมตามโขดหินริมทะเลบางจุดของกระบี่เรียนรู้เร็วมากว่าถุงพลาสติกมีของกิน พอเคยได้ ก็กล้าเข้ามาแย่งของจากมือนักท่องเที่ยว เศษอาหารจึงควรมัดถุงกลับฝั่งไปพร้อมกล่องข้าว
ความเชื่อ: ขยะชิ้นเดียวของเรา ไม่ทำให้ทะเลเปลี่ยนหรอก
ทะเลรอบเกาะรับขยะจากคนจำนวนมหาศาลในฤดูเดียวกัน ฝาขวดหนึ่งใบดูไม่มีพิษภัย แต่เมื่อคูณกับคนทุกคนที่คิดเหมือนกัน ผลรวมคือภาพที่เห็นตรงแนวน้ำลง
น้ำขึ้นน้ำลงยังพาขยะลอยไปมาระหว่างเกาะ ของที่หลุดจากเรือลำหนึ่งอาจไปเกยอยู่บนสันทรายที่โผล่ตอนน้ำลงระหว่างเกาะซึ่งคนมายืนถ่ายรูปกันทั้งวัน ไม่ว่าจะเลือกนั่งหางยาวหรือสปีดโบ๊ตไปเที่ยวเกาะ ให้เก็บขยะไว้ในถุงที่มัดติดกับกระเป๋า อย่าวางไว้ข้างตัวบนเรือ
ความเชื่อ: พกของมาเองยุ่งยาก ซื้อน้ำขวดบนเกาะง่ายกว่า
ขวดที่ซื้อบนเกาะก็ต้องนั่งเรือกลับฝั่งเหมือนกัน และมันเดินทางมาถึงเกาะด้วยเรืออยู่แล้วตั้งแต่ตอนเต็ม ขวดน้ำเติมได้คนละใบ ถุงผ้าพับเล็ก และกล่องข้าวของตัวเอง ใช้พื้นที่ในกระเป๋านิดเดียว
การลดของที่จะกลายเป็นขยะเริ่มจากการคัดว่าอะไรจำเป็นจริง คล้ายกับการไล่ดูตู้เสื้อผ้าผู้ชายให้เหลือแต่ตัวที่ได้ใส่จริง พอเหลือแต่ของที่ใช้ กระเป๋าก็เบา ขยะก็น้อยลงเอง
คนที่พักค้างบนเกาะลันตาหลายคืน ลองถามที่พักว่ามีจุดเติมน้ำดื่มไหม หลายแห่งมีให้ ช่วยลดขวดพลาสติกได้ตลอดทริป
ความเชื่อ: ครีมกันแดดไม่ใช่ขยะ ไม่เกี่ยวกับเรื่องนี้
สิ่งที่ล้างออกจากผิวเราลงทะเลไปเหมือนกัน แม้มันจะไม่ใช่ขยะที่มองเห็น ในพื้นที่ที่มีคนลงเล่นน้ำพร้อมกันจำนวนมาก สารที่หลุดจากผิวก็สะสมได้
ทางที่ง่ายที่สุดคือลดปริมาณที่ต้องทา ใส่เสื้อแขนยาวกันแดดสำหรับลงน้ำ สวมหมวก และหลบแดดช่วงกลางวัน อุทยานแห่งชาติทางทะเลบางแห่งมีประกาศเรื่องผลิตภัณฑ์กันแดดหรือข้อห้ามอื่นๆ ที่ปรับเปลี่ยนได้ ก่อนไปให้เช็กกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช หรือถามเจ้าหน้าที่ที่ท่าเรือ
ระวังเรื่องนี้ไว้ด้วย
ถ้าเจอขยะกองอยู่บนหาดที่ไม่มีถัง อย่าจุดไฟเผาเอง พลาสติกที่ไหม้ให้ควันที่ไม่ควรสูด ไฟอาจลามเข้าแนวป่าชายหาดในวันแดดแรง และเถ้าที่เหลือก็ยังเป็นขยะที่ต้องมีคนเก็บ ใส่ถุงกลับฝั่งไปด้วย หรือแจ้งเจ้าหน้าที่อุทยานแทน