กระบี่ Only

มัสยิด วัด และศาลเจ้าในกระบี่ เที่ยวชุมชนหลายศาสนาอย่างให้เกียรติ

เสียงอะซานกับเสียงระฆังวัดดังอยู่ในเมืองเดียวกัน

ในกระบี่ ภาพแบบนี้เป็นเรื่องธรรมดาของชีวิตประจำวัน ชุมชนมุสลิม ชุมชนชาวพุทธ และครอบครัวเชื้อสายจีนอยู่ใกล้กันมานาน บางหมู่บ้านริมทะเลเกือบทั้งหมดเป็นมุสลิม บางย่านในตัวเมืองมีร้านค้าของคนจีนเรียงกัน มีวัดอยู่ไม่ไกล และมีศาลเจ้าแทรกอยู่ระหว่างห้องแถว คนมาเที่ยวจึงมีโอกาสเห็นศาสนสถานหลายแบบในทริปเดียว ขอแค่รู้ว่าแต่ละที่มีธรรมเนียมอย่างไร

เริ่มจากเรื่องที่ใช้ได้กับทุกแห่ง คือการแต่งกายที่คลุมไหล่และเข่า เสื้อไม่บางหรือรัดจนเกินไป ถ้าวันนั้นตั้งใจเที่ยวชายหาดด้วย ให้พกผ้าคลุมไหล่หรือผ้าซิ่นผืนเบาไว้ในกระเป๋า หยิบมาใช้ได้ทันทีเมื่อจะแวะเข้าศาสนสถาน การเดินเข้าไปในชุดว่ายน้ำหรือเสื้อกล้ามแม้จะเป็นแค่ลานด้านนอก ก็ทำให้คนในพื้นที่อึดอัดได้ แม้เขาจะไม่พูดออกมา

มัสยิดเป็นทั้งที่ละหมาดและที่รวมตัวของชุมชน บางแห่งเปิดให้คนต่างศาสนาเข้าชมได้ในบางพื้นที่และบางเวลา บางแห่งไม่สะดวก สิ่งที่ควรทำคือถามคนที่ดูแลหรือคนที่อยู่บริเวณนั้นก่อนเสมอ ผู้หญิงควรคลุมผม ทุกคนถอดรองเท้าก่อนขึ้นพื้นที่ละหมาด ไม่เดินตัดหน้าคนที่กำลังละหมาด และเลี่ยงการเข้าไปช่วงเวลาละหมาด โดยเฉพาะช่วงเที่ยงวันศุกร์ซึ่งคนมาละหมาดร่วมกันมาก ถ้าได้ยินเสียงอะซานดังขึ้นระหว่างเดินชมด้านนอก ลดเสียงคุยลงและรอให้เสร็จก่อนค่อยไปต่อ

ช่วงเดือนถือศีลอด ชุมชนมุสลิมจะงดกินดื่มตั้งแต่ฟ้าสางจนตะวันตก ร้านอาหารบางร้านปิดกลางวันหรือเปลี่ยนเวลาขาย ส่วนตอนเย็นมักมีตลาดและของกินคึกคักก่อนเวลาละศีลอด คนต่างศาสนาไม่ได้ถูกห้ามกินดื่ม แต่การไม่ถือแก้วน้ำหรือกินขนมเดินผ่านกลางหมู่บ้านในตอนกลางวัน เป็นความใส่ใจเล็กๆ ที่คนในชุมชนสังเกตเห็นและขอบคุณในใจ ช่วงนี้ตรงกับเวลาไหนในแต่ละปีเปลี่ยนไปตามปฏิทินทางศาสนา ให้เช็กก่อนเดินทาง

วัดในกระบี่มีทั้งวัดในตัวเมือง วัดชุมชนตามอำเภอ และวัดที่เป็นสถานปฏิบัติธรรมซึ่งต้องการความเงียบเป็นพิเศษ ธรรมเนียมทั่วไปคือถอดรองเท้าก่อนเข้าโบสถ์หรือวิหาร ไม่ชี้เท้าไปทางพระพุทธรูปเวลานั่ง ไม่ปีนหรือแตะต้องพระพุทธรูปเพื่อถ่ายรูป และผู้หญิงไม่ควรสัมผัสตัวพระสงฆ์ หรือยื่นของให้ท่านกับมือโดยตรง ใครอยากร่วมกิจกรรมของชาวพุทธในพื้นที่ ลองตื่นไปใส่บาตรตอนเช้าตามแบบที่คนในเมืองทำกัน ซึ่งมีรายละเอียดเล็กๆ ที่คนต่างถิ่นควรรู้ก่อน

ศาลเจ้าจีนมักเป็นศูนย์รวมใจของครอบครัวเชื้อสายจีนในย่านการค้า ข้างในมีกลิ่นธูป สีแดงทอง และรูปเคารพที่แต่ละศาลนับถือไม่เหมือนกัน นักท่องเที่ยวเข้าไปไหว้ได้ทั่วไป แต่ควรดูว่าขั้นตอนของแต่ละที่เป็นอย่างไร เช่นเริ่มไหว้จากกระถางไหน ปักธูปอย่างไร ถ้าไม่แน่ใจให้ถามคนดูแลศาล อย่าเดินข้ามธรณีประตูแบบเหยียบ และอย่าหยิบของเซ่นไหว้บนโต๊ะมาถ่ายรูป ช่วงเทศกาลสำคัญของชาวจีน ศาลเจ้าอาจมีพิธีและคนแน่นเป็นพิเศษ ไปดูได้แต่ต้องหลีกทางให้คนที่มาทำพิธีจริง เมืองที่มีหลายวัฒนธรรมอยู่ร่วมกันแบบนี้ไม่ได้มีแค่กระบี่ ใครเคยเห็นศาลเจ้าเก่าแก่ในย่านการค้าของเมืองจันทบุรี ก็จะรู้สึกถึงบรรยากาศคล้ายกัน แม้รายละเอียดของแต่ละเมืองจะต่างกันไป

เรื่องที่คนมาเที่ยวพลาดบ่อยกว่าการแต่งกายคือการถ่ายรูป ศาสนสถานเป็นที่ที่คนมาทำสิ่งที่สำคัญกับชีวิต การยกกล้องถ่ายหน้าคนที่กำลังละหมาด กราบพระ หรือจุดธูปขอพร โดยไม่ถาม เหมือนเดินเข้าไปถ่ายรูปในบ้านคนอื่น ข้อปฏิบัติง่ายๆ ที่ใช้ได้ทุกศาสนา มีดังนี้

  • ถ่ายภาพอาคารหรือบรรยากาศกว้างๆ ได้ แต่หลีกเลี่ยงการถ่ายใบหน้าคนที่กำลังประกอบพิธี
  • ถ้าอยากถ่ายรูปคนในชุมชน ให้ถามก่อนทุกครั้ง โดยเฉพาะผู้หญิงมุสลิมและเด็ก ถ้าเขาส่ายหน้าก็ไม่ต้องถามซ้ำ
  • ปิดแฟลชและเสียงชัตเตอร์ในอาคาร และไม่บินโดรนเหนือศาสนสถานหรือหมู่บ้านโดยไม่ได้รับอนุญาต
  • ก่อนโพสต์ คิดว่าคนในภาพจะรู้สึกอย่างไรถ้าเห็นรูปนั้นในโซเชียล

ความหลากหลายนี้มีรากที่ลึกกว่าที่ตาเห็น คนกระบี่มีตำนานเรื่องที่มาของชื่อเมืองที่ผู้เฒ่าผู้แก่ยังเล่าให้ลูกหลานฟัง และแผ่นดินแถบนี้ก็มีร่องรอยเก่าแก่กว่าประวัติศาสตร์ของผู้คน อย่างแผ่นหินเปลือกหอยดึกดำบรรพ์ริมทะเลที่พาเด็กไปดูได้ ถ้าเที่ยวโดยเปิดใจฟังเรื่องเล่าเหล่านี้ไปด้วย การเดินผ่านมัสยิด วัด และศาลเจ้าในวันเดียวจะไม่ใช่แค่การเช็กอินสถานที่ แต่เป็นการเห็นว่าคนต่างความเชื่ออยู่ด้วยกันในเมืองเดียวได้อย่างไร

เวลาเปิดให้เข้าชม พื้นที่ที่คนนอกเข้าได้ และช่วงพิธีสำคัญของแต่ละศาสนสถานเปลี่ยนได้ตามปีและตามโอกาส ก่อนไปให้ถามคนดูแลสถานที่ ผู้นำชุมชน หรือสำนักงานการท่องเที่ยวในจังหวัด หรือถามเจ้าของที่พักที่เป็นคนในพื้นที่ คำแนะนำจากคนที่อยู่ที่นั่นทุกวันมักแม่นกว่าข้อมูลที่หาเจอในเน็ต